De scholen van het KOF

Toen het KOF in 1921 werd opgericht en haar werkzaamheden begon werd onderwijs toegankelijker voor brede lagen uit de bevolking. Dit gold echter nog lang niet voor kinderen uit de binnenvaart. Benarde economische omstandigheden in die tijd speelden hierbij een grote rol.

Reeds aan het einde van de 19e eeuw was er al aandacht voor enig onderwijs aan schipperskinderen. In 1882 was er al een schoolfonds in Friesland. Dit fonds zorgde voor onderwijs en huisvesting aan een groepje 6-12 jarigen. Gedurende 2 a 3 jaren mochten deze kinderen onderwijs volgen. Geleidelijk aan werd dit initiatief in andere delen van het land overgenomen. Een leerplichtwet bestond nog niet. Pas in 1898 kwam er een leerplicht voor kinderen van 6-13 jaar. Deze gold echter weer niet voor kinderen van ouders, die geen vaste woon- of verblijfplaats hadden. Hierdoor liepen schipperskinderen een nog grotere achterstand op dan kinderen van de wal.

De eerste lagere school waar ligplaatsonderwijs werd gegeven was in Rotterdam aan de Boschhoek. Zes jaar later werd er voor enkele dagen per week een tweede school geopend nabij de Rijnhaven. Amsterdam bleef niet achter en in 1900 werd hier een school geopend aan de Roggeveenstraat. De meeste leerlingen volgden in de winter het onderwijs terwijl zomerdag de scholen vrijwel leeg bleven.
Ook in Duitsland werden een aantal Rijn schippersscholen opgericht zoals in Mannheim, Eberbach, Hassmersheim en Ruhrort.

In Nederland kwamen inmiddels langzaam verschillende schippersopleidingen van de grond maar niet met het aantal gewenste leerlingen. Uiteindelijk werd in 1913 de oprichtingsvergadering gehouden van de Nederlandsche Vereeniging van Gezagvoeders bij de Binnenvaart. Deze vereniging zettte zich vanaf het begin in voor het vakonderwijs in de binnenvaart. In de winter van 1914/1915 werd met een cursus begonnen aan de Prins Hendrikkade te Amsterdam. "Studenten" werden hiervoor als het ware geronseld in de nabije omgeving. Er werd vanuit de genoemde vereeniging een onderwijscommissie gevorm die tot taak had het onderwijs verder uit te bouwen.

De eerste examencommissies
Om de verschillende cursussen af te sluiten werd in 1916 een eerste examencommissie ingesteld. Er werd geexamineerd in de vakgebieden: kanaalvaart, riviervaart en de vaart op de Zuiderzee en de Zeeuwse stromen.
In 1919 wordt besloten het beheer van de scholen los te koppelen van de vereeniging. De "Stichting Onderwijsfonds van de Nederlandsche Vereeniging van gezagvoeders bij de binnevaart " wordt opgericht

De stichtingsakte wordt op 5 juli 1921 te Amseterdam verleden. De doelstelling luidde: "Doel der stichting is het bevorderen van vakonderijs in de binnenvaar, de uitgave van leerboeken ten behoeve van dat onderwijs en voorts in het algemeen al wat met dat onderwijs verband houdt of tot bevordering daarvan kan strekken".
Directeur werd de heer Gerben de Jong. Aanvankelijk werd er gehuisvest aan de Nieuwe Zijdskolk, later aan de Binnenkant en in 1941 werd er kantoor gehouden aan de Ruyterkade te Amsterdam In 1949 werd er opnieuw verhuisd naar de bekende lokatie aan de Nieuwezijds Voorburgwal 120 te Amsterdam. Hier verbleef het kantoor van het KOF tot aan de verhuizing naar een nieuwe lokatie in Diemen onder de vlag van VTL.

Meerdere scholen werden opgericht in de jaren na 1949. Voorlopig zullen we ons op de site beperken tot de scholen voor de Rijn- Kust en Binnenvaart te Amsterdam, Rotterdam, Delfzijl, Harlingen en Mook..

copyright: Sjirk Dijkstra